Hector MacDonald

Hector heeft YouTube ontdekt en een promofilmpje gemaakt ter gelegenheid van de Engelse uitgave van De stormprofeet. Altijd leuk om de schrijver te zien:

Bob Dylan over de schutting

Gisternacht was het vertaalduo Robbert-Jan Henkes en Erik Bindervoet te gast in het VARA-radioprogramma 'Over de schutting'. Ze vertaalden Finnegans Wake van James Joyce, de liedteksten van The Beatles en dus ook die van Bob Dylan. Dat zorgde gisternacht voor twee mooie uurtjes lyrische vertaalkunde en Bob-muziek in zowel de vertaalde als originele versies. De uitzending is nog te beluisteren in het archief (6 december).
Liedteksten 1974-2001 van Bob Dylan in de vertaling van Henkes & Bindervoet is in november verschenen bij uitgeverij Nijgh & van Ditmar.

Heerlijk cultavondje

Ik heb lang gewacht op Sinterklaas, maar aangezien hij en zijn pieterbaas mijn schoorsteen voorbij zijn gegaan, moest ik mezelf vermaken met een dvd-triootje uit de ramsjregionen.

THE MIGHTY PEKING MAN (1977)

Als eerste op het programma de cult classic The Mighty Peking Man. Wat krijg je als je King Kong combineert met Sheena of the Jungle? Juist! Dan krijg je dit zeer amusante pulpwerkje van The Shaw Brothers, met een man in een gorillapak die in oude Toho-traditie maquettes mag platstampen (ditmaal in India en Hong Kong). Fay Wray werd voor deze gelegenheid verruild voor blond oogsnoepje Evelyn Kraft, die zich in tarzanbikini alle aandacht van de reuzenaap laat welgevallen.
Quentin Tarantino was er behoorlijk mee ingenomen, want hij zorgde er persoonlijk voor dat de film een rerelease kreeg in de US of A. Dit om aan te geven hoe hoog de cultstatus is van dit melige pretpakket uit de jungle. GeeJee kijkt geen pulp om de pulp. Althans... niet altijd. 7/10

SPASMO (1974)

Met een beetje geluk kun je deze sfeer- en stijlvolle giallo van Umberto Lenzi nog ergens in de ramsjbakken opduikelen. Laat je alleen niet te veel wijsmaken door de (erg fraaie) retrohoes waarop wordt gekraaid dat Spasmo dezelfde stijl voert als Donnie Darko.
Al krijgt hoofdpersonage Christian (Robert Hoffman) ook last van desoriënterende waandenkbeelden na een ontmoeting met de mysterieuze Barbara (Suzy Kendall). Op slag van de kaart gaat hij met de blonde B mee naar een motelletje, waar een onguur sujet met pistool zichzelf ongevraagd toegang verschaft tot hun badkamer. Christian weet de indringer te overmeesteren maar schiet hem bij de worsteling tegen de tegelvloer. Het lijk blijkt later spoorloos verdwenen... en het wordt nog geheimzinniger, want wie hangt toch al die neergestoken paspoppen op?
Een sterk staaltje Cluedo in Italiaanse cultstijl, met een soundtrack van Ennio Morricone. 8/10

DESTINATION MARS! (2006)

Met Monarch of the Moon maakten de broertjes Lowry een parodie op de sf-serials die vroeger in de bioscopen waren te bewonderen. Ditmaal nemen ze sf-pulpfilms uit de jaren '50 op de hak, met name cultwerkjes à la Plan 9 From Outer Space. Hun marsfilm is opgedragen aan Ed Wood Jr., dus dan weet je het wel.
Als de mensheid begint te klooien met atoomwapens wordt dat het vrouwelijk marsvolkje te gortig en zoeft hun schotelvlootje naar de Aarde. Uiteraard wacht hen daar een hartelijk onthaal in de vorm van pief-paf-poefende legertanks, maar er is één aardling die de totale vernietiging van de Aarde door de marsvrouwen kan afwenden: Bob Harris (Blane Wheatley).
Dit is eigenlijk de film die Mars Attacks! van Tim Burton had moeten zijn. Bijzonder geestige parodie, te meer omdat alle acteurs het serieus spelen en de hilarische dialogen zonder blikken of blozen uit hun mond krijgen. Marsrobots gaan na een tik op hun metalen bol tegen de vlakte; de rechercheur in de vertrouwde regenjas zwaait in het rond met zijn dienstpistool alsof het een onschuldige zuurstok is; de gekke geleerde speelt inderdaad gek en zijn sullige labassistent heeft driedubbele jampotglazen in zijn brilmontuur laten zetten; een verliefd koppeltje barst wang aan wang los in zoet gezang; vliegende CGI-schotels die nog altijd van bordkarton lijken; en last but not least, een paar kortgerokte marsvrouwtjes met zapguns.
Afijn, je begrijpt inmiddels over wat voor soort productie het gaat. En zo niet: DM! heeft ook nog een mooie website in de aanbieding. 8/10

Brigitte Helm (1908-1996)

Mijn sinterklaaskado heb ik eigenlijk al enige tijd geleden gekocht op de verzamelaarsjaarbeurs in Utrecht. Rondsnuffelend tussen de honderden dealers stuitte ik op een tafeltje met (gesigneerde) foto's van oude filmsterren. Als filmfreak wekt dat natuurlijk meteen interesse, dus dan ga je aan het bladeren in fotomapjes en rondrommelen in schoenendozen met vergane glorie. Niet dat ik dit soort foto's echt spaarde, maar achter in een fotomap kwam ik plotsklaps de bovenstaande gesigneerde briefkaart van Brigitte Helm tegen. Ergens gingen alarmbelletjes rinkelen... was dat niet Maria uit Metropolis van Fritz Lang? En dus de robot uit die sciencefictionklassieker?
Ik moet tot mijn schande bekennen dat ik het niet 100% zeker wist, maar wel 99% en dat was voldoende om dit kleinoodje aan te schaffen. Thuisgekomen eerst gecheckt of het werkelijk om Maria uit Metropolis ging, en jawel... mijn geheugen had me niet in de steek gelaten. Ik vergeet de meest alledaagse dingen maar dit soort gegevens blijven op wonderlijke wijze rondspoken op mijn harde schijf.
Ik heb me sindsdien zitten afvragen waarom ik blij ben met een gesigneerd kaartje van Brigitte Helm. Het is een stuk papier dat ooit getekend is door een filmster waarvan de meeste mensen tegenwoordig de naam niet meer kennen. Maar voor mij, als groot filmfan en Metropolis in het bijzonder, is het zo'n beetje het equivalent van een archeologische vondst. Iets tastbaars wat me verbindt met dat grootse meesterwerk uit 1927 en een van de gedenkwaardigste films uit de cinematografische geschiedenis. Hierbij krijgt Brigitte Helm dus een ereplaats in het Museum GeeJee.

Voor beeld en geluid... zo zag de robot-transformatie er in de film uit:

Duivelse nonnen

Mother Joan of the Angels (Matka Joanna od Aniolow; Polen, 1961)
Regie: Jerzy Kawalerowicz
Acteurs: Lucyna Winnicka (Mother Joan), Mieczyslaw Vojt (Father Jozef Suryn)

Dvd-labels als Second Run en Eureka! brengen de mooiste, half vergeten films uit op het zilveren schijfje. In dit geval een sublieme filmbewerking van de historisch gedocumenteerde 'bezetenheid' van een nonnenklooster in Loudon, Frankrijk in 1634.
Regisseur Jerzy Kawalerowicz heeft dit onderwerp meteen op indringende cinematografische wijze gebruikt om vraagtekens te zetten bij de dogmatische opvattingen van de kerk. "Het is een liefdesverhaal over een man en een vrouw die kerkgewaden dragen, en wier religie hen niet toestaat elkaar lief te hebben. De duivels waardoor deze personages worden bezeten zijn de uiterlijke manifestaties van hun onderdrukte liefde," aldus de regisseur.
Zo bezien is dit niet alleen een griezelig geloofwaardig en wonderschoon in beeld gebracht relaas over moeder overste Joanna en haar zusters die worden bezocht door Satan, en later priester Jozef die de duiveluitdrijving moet uitvoeren, maar ook een tragische liefdesgeschiedenis, waarbij de priester zich opoffert door Satan (met het eerste begin van een kus) in zichzelf te laten komen om zijn geliefde haar zielenrust te schenken.
Het bijzonder fraaie camerawerk van Jerzego Wojcika maakt optimaal gebruik van de zwart-wit composities, en het blijft een mooie omdraaiing van klassieke beeldverwachtingen dat juist de "demonische" nonnen in spierwitte habijten rondlopen (en zo indrukwekkend uit de donkere kloostergangen komen glijden), terwijl de mannelijke duiveluitdrijvers allemaal in het gitzwart gekleed zijn.
Na The Exorcist (1973) is dit ongetwijfeld de beste film over bezetenheid die ik heb gezien. En als cinematografisch meesterwerk dat prachtig speelt met licht en duister zoals dat nooit in een kleurenfilm zou kunnen, wint Mother Joan het van de latere filmklassieker.
Het is interessant om te zien dat de "spider walk", die in de 2000-versie van The Exorcist werd toegevoegd, hier ook voorkomt... zij het veel geloofwaardiger als moeder overste haar rug kromt in het midden van de kerk en op handen en voeten demonisch blijft grinniken. In MJ neemt de priester tevens de bezetenheid op zich om zich daarna buiten zinnen van een trap af te storten. Die scène besloot The Exorcist maar is hier opnieuw geloofwaardiger omdat er geen SFX aan te pas komen.
Erwtensoep en rare gromstemmen hoef je dus niet te verwachten in dit meesterwerk, dat het beslist verdient om uit de vergetelheid te raken. Een must-see voor liefhebbers van de betere horrorfilm.

Mother Joan (Second Run DVD)

Sacred Games

Sacred Games - Vikram Chandra (Faber & Faber, 2006; 900 blz)

Zeven jaar deed Chandra erover om dit omvangrijk romanportret van de Indiase metropolis Mumbai (aka Bombay) op schrift te stellen. Een stad die net als het boek wordt bevolkt door talrijke personages, maar Sacred Games concentreert zich vooral op het kat-en-muisspel van politieagent Sartaj Singh en onderwereldbaas Ganesh Gaitonde. Hun beider levensverhaal wordt gedetailleerd uit de doeken gedaan en met schijnbaar moeiteloos vernuft vervlochten met die van tal van andere dramatis personae.
Chandra weet die gehele wereld in sprankelend proza tot leven te wekken, waarbij je als lezer in elk hoekje kunt ronddwalen om nieuwe personages en verhalen te ontdekken en door te dringen in de onderbuik van Mumbai. Alwaar gangster Gaitonde zijn imperium - vleselijk gesteund door madam Jojo en spiritueel gesteund door Guru-ji - probeert te behoeden voor don Suleiman Isa en het speurderswerk van Sartaj. Uiteindelijk blijkt de ondergang vanuit een onverwachte hoek te komen.
Sacred Games is vergeleken met de Dickensiaanse romans van weleer, en niet voor niets prijkt er op de achterflap een aanbeveling van Charles Palliser (de schrijver van het geweldige The Quincunx). En het moet gezegd, Chandra's literaire thriller doet qua omvang en vertelconstructie inderdaad denken aan klassieke Victoriaanse literatuur. Kort door de bocht is dit The Godfather meets Bleak House. Meesterlijk en meeslepend verteld, zoals je dat aan zwaargewicht Chandra kunt overlaten.
Het enige obstakel voor westerse lezers zou het veelvuldige gebruik van Indiase woorden kunnen zijn, hoewel er op de website van de uitgever een woordenlijst voor het boek is te downloaden. Die lijst zit al standaard bij de Nederlandse vertaling: Godenspelen.

10/10

Sacred Games (Vikramchandra.com)
Godenspelen (Nederlandse vertaling)

The Namesake (2006)

Een nieuw familiedrama van regisseuse Mira Nair (Salaam Bombay!, Monsoon Wedding) en na het tegenvallende Vanity Fair is dit wederom een meesterwerkje.
Ashoke (Irfan Khan) huwt met zangeres Ashima (Tabu) en samen stichten ze een gezinnetje in New York, ver weg van het moederland India. Hun zoon (Kal Penn) wordt Gogol genoemd, naar de bekende Russische schrijver, en dat thema van "de naamgenoot" wordt voortreffelijk door het verhaal verweefd. Nair blijft een rasvertelster als het op familiedrama aankomt en weet als geen ander hoe je gevoelige snaren moet raken zonder meteen tranen te trekken.
Een sublieme cast in een poëtisch vertelde en prachtig geschoten film over ontheemding, de alledaagse conflicten tussen culturen en de reis naar het kruispunt van twee werelden.

10/10

Trailer The Namesake