Om het behoud der eenzaamheid

Om het behoud der eenzaamheid, Hans Warren. (2001, Bert Bakker, 396 blz)

Een dagboek zou alle andere boeken overbodig moeten maken, alle genres in zich verenigen. 'Mon coeur mis a nu.' Daardoor kan de lectuur van dagboeken zo'n genot zijn, men ontmoet er de mensen in zoals ze zijn, in hun kleinheden, hun twijfels. Hun zielsgebreken zijn er niet bemanteld door het rijke gewaad van de grote kunst. Je bent in direct contact. Het komt het dichtst bij een persoonlijke ontmoeting.
- 16 september 1955

Het geheim dagboek van Hans Warren is een begrip in de Nederlandse literatuur en misschien wel het meest indringende egodocument ooit gepubliceerd in Europa. In 2001, het sterfjaar van Warren, waren er reeds vijftien delen verschenen. In dat jaar verscheen ook deze bloemlezing uit de eerste veertig jaar geheim dagboek. Al geniet het de voorkeur de dagboeken integraal te lezen, toch is zo'n bundeling met de mooiste aantekeningen handig om alsnog in te haken, ook omdat alle vorige delen niet meer in de reguliere boekhandel te koop zijn.
Warrens indringende en gedetailleerde observaties in prachtig dichterlijk proza blijven een lust om te lezen. Zijn levensjaren worden gevuld met het Zeeuwse natuurschoon, vurig opgebloeide maar soms net zo snel verzuurde liefdesrelaties in de Parijse jaren, het vogelrijk (ik ken weinig schrijvers die zo vol verrukking over vogels hebben geschreven), de literaire wereld, en in latere jaren het verzamelen van objets d'arts. Zijn huwelijk met Mabel, en tientallen jaren echtgenoot- en huisvader-zijn tegen wil en dank, blijft mij toch verbazen, want Warren had toch op vroege leeftijd door dat hij de herenliefde was toegedaan. Hij spaart zichzelf echter niet en schrijft ook dat hij Mabel en de kinderen niet waard is. De worsteling met zichzelf en het eeuwige getwijfel aan de zin van zijn bestaan legt niet alleen zijn eigen menselijkheid bloot, maar het vormt ook een spiegel voor eenieder die zijn dagboeken leest. Al levert de nietsontziende openhartigheid soms passages op die zo intiem zijn dat je het met enige gêne leest. Zoals expliciet beschreven seksuele escapades met jongens in de Pigalle, de rosse buurt van Parijs.
Hilarisch is de ontboezeming over Warrens bezoekje met de stomdronken Bert Bakker aan het bordeel in Goes. Dat ik als Zeeuw weet waar het zich allemaal afspeelt draagt natuurlijk bij aan het leesplezier, maar Geheim dagboek van Hans Warren is ook voor niet-Zeeuwen een uniek document van een leven en een magnum opus van de Nederlandse literatuur.

Meer Hans Warren

Tsotsi (2005)

De Zuid-Afrikaanse film die vorig jaar de Oscar voor beste niet-Engelstalige film heeft gewonnen. Ik kan wel zien waarom, want dit verhaal over jeugdgangster Tsotsi in een van de townships in Johannesburg heeft een nogal sentimentele inslag.
Het leven van Tsotsi verandert als hij bij een autoroof een vrouw neerschiet en later ontdekt dat haar baby achterin zit. Tsotsi ontfermt zich over het wurm en wordt daarmee emotioneel teruggevoerd naar zijn eigen kindertijd. We zien in flashbacks hoe het zover met hem heeft kunnen komen. Geïnspireerd door de onschuld van het prille wezentje wordt hij gedwongen het te beschermen en zo het goede te doen. Zo'n thema gaat erin als koek bij een Oscar-commissie, maar eerlijk is eerlijk... het is mooi opgebouwde film en bij het slot kwamen bij mij ook de waterlanders. Verwacht alleen geen snoeihard misdaadepos over gangsterjongeren in de krottenwijken.

Trailer Tsotsi

Masters of Horror Vol. IV-VI

Imprint van Takashi Miike

Als je de eerste drie dvd's van Masters of Horror bespreekt, moet je dat ook doen met de resterende dvd's in de box. Daar gaan we dan:
Imprint van Takashi Miike is nooit uitgezonden in de VS. Of dat nu ligt aan de martelscène (al toont Miike zich mild in vergelijking met Audition en vooral de martelporno van Ichi the Killer) of de gevoelig liggende abortusscène? Ik weet het niet. Miike's ep blijkt wel de meest filmische episode van seizoen 1. Een Amerikaan (de miscaste Billy Drago) zoekt zijn Japanse geliefde en komt op een bordeeleiland waar zij zich moet bevinden. Hij ontmoet een verminkte prostituée met een groot geheim, die prachtig wordt neergezet door Youki Kudoh (Memoirs of a Geisha). Een mooie en soms zenuwslopende episode. Jammer dat Drago niet goed in zijn vel lijkt te acteren.
Pick Me Up van Larry Cohen is een geestig verhaal over een concurrentiestrijd tussen twee seriemoordenaars. Vooral geestig vanwege de glansrol van Michael Moriaty die hier eenzelfde droogkomisch personage aflevert als in Cohens kostelijke monsterfilm Q - The Winged Serpent. David Carradine memoreert in een interview dat hij die film altijd 'The chicken that ate New York' noemde. Wat illustreert dat je het aan Cohen kunt overlaten om iets absurds met veel flair en humor op het scherm te krijgen.
Lucky McKee is een jonkie op horrorgebied maar hij wist zo veel indruk te maken met May dat hij Sick Girl mocht afleveren. Angela Bettis (uit May) speelt insectenprof Ida die verliefd wordt op hippiemeisje Misty. De relatie bloeit op als een romantische komedie uit de jaren vijftig, heerlijk, maar een ontsnapt reuzeninsect zorgt voor een onaangename wending. Dit is een meesterlijke aflevering. Innemend, geestig, breekbaar, onbehaaglijk, met angstaanjagende momentjes en uitmuntend acteerwerk. Misschien wel mijn favoriet van S1.
Haeckel's Tale van John McNaugton viel mij tegen. McNaughtons enige aanspraak op de titel horrormaestro blijft Henry: Portrait of a Serial Killer. Na die mokerslag heeft hij weinig meer gedaan in het genre en met HT grijpt hij terug naar de Hammer-films. Het wist mij helaas niet te overtuigen, want ik zie een Amerikaan die krampachtig probeert een regisseur als Terence Fisher na te bootsen. Zonde, want het verhaal van Clive Barker over een vrouw die alleen door haar dode geliefde bevredigd kan worden had een ontroerende episode kunnen opleveren over een onmogelijk verlangen. Nu neigt het naar rommelig Hammer-plagiaat.
Tobe Hooper schiet in Dance of the Dead behoorlijk uit zijn visuele slof. Dat bedoel ik positief, want de psychedelisch langsratelende beeldenstormpjes sluiten perfect aan bij de beleving van de drugsgebruikende hoofdpersonages. Een post-apocalyptische vertelling (geschreven door de zoon van Richard Matheson) waarin de doden na een injectie tijdelijk hun motorische functies tentoon mogen spreiden voor het joelende publiek van de Doom Room. De spreekstalmeester wordt door Robert "Freddy" Englund neergezet als sinistere kloon van Joel Grey uit Cabaret. Wilkommen, bienvenue, welcome...
Fair Haired Child van William Malone bewijst opnieuw dat je met een authentieke visie op een clichématig gegeven een mooie ep kunt afleveren. Een gestoord echtpaar ontvoert jongeren en sluit hen op in hun kelder. Ze hebben een deal gesloten met een demoon om hun overleden zoon terug te krijgen. Of dat lukt? Beetje Faustiaans allemaal. Opvallende rol van Lori Petty (Tank Girl). Visueel zitten er prachtige momenten in. Vooral de schokkerige sluipgang van de demoon in de stijl van Murnau's Nosferatu is genieten.
In de dvd-box is Chocolate van Mick Garris de hekkensluiter. Garris gaat nu misschien de geschiedenis in als de initiator van deze serie, maar hij is bekend door veel verfilmingen van Stephen King, zoals de mini-series The Shining en The Stand. In Chocolate krijgt Jaimie (Henry Thomas, jaja... Elliot uit ET) hallucinaties waarin hij in het lichaam van een mooie blondine lijkt te belanden. Wie is die mysterieuze vrouw? En wat doe je als je haar ook nog een moord ziet plegen? Zeer onderhoudend. Al vond ik de sfeer meer een Tale of the Unexpected dan een Tale of Horror.
Wat moet je dan na 13 episodes concluderen over het eerste seizoen van Masters of Horror? Toptelevisie.

Voor trailers: www.mastersofhorror.nl

Bridge of Rama

Bridge of Rama, Ashok K. Banker. (2005, Orbit, 448 blz)

Alweer het vijfde boek van de magistrale hervertelling van de Rayamana. In het vorige deel werd Sita, de geliefde van Rama, door demonenheer Ravana met de vliegende godenwagen Pushpak ontvoerd naar het eilandenrijk Lanka. Nu moet Rama, nog steeds in ballingschap, vanaf de Indiase kust de oceaan zien te overbruggen met hulp van apenmens Hanuman en berenkoning Jambuvan. Beide hebben een immens leger verzameld voor de invasie van Lanka, maar hoe krijg je die vanar- en beersoldaten de oceaan over? Een brug bouwen lijkt de enige oplossing. Een brug die na NASA-satellietfoto's ook werkelijk bleek te bestaan, liggend tussen India en Sri Lanka, hoewel hindoeïsten en archeologen nog kibbelen over de vraag of die in de oudheid door Rama is aangelegd of niet. Het blijft leuk: speculeren over de historische waarde van een mythologisch verhaal.
Eigenlijk speelt de brug een ondergeschikte rol in Bridge of Rama, want het boek blinkt vooral uit in de beschrijving van alle machinaties van Ravana. Niet alleen bedoeld om Sita mentaal te breken, maar ook om Rama af te schilderen als een kwade genius die de dharma (heilige plicht) misbruikt voor een genocide op de Rakshasa's. Banker roert daarmee de oude moraal aan dat oorlogen geen helden of vijanden kennen, alleen slachtoffers. Er wordt wederom verwezen naar het wegvagen van de horden Rakshasa's in Siege of Mithila middels het devawapen dat Rama werd geschonken, en ik moet toegeven dat de toepassing van het wapen in Siege mij onbewust deed denken aan de atoombom op Hiroshima en Nagasaki. Is Rama nu opeens de schurk in dit mythologisch verhaal of is het Ravana? Of geen van beiden? Je gaat in dit boek sterk twijfelen na de listige spindoctorij van de demonenheer.
In dit deel is ook een hoofdrol weggelegd voor Hanuman die zich waagt aan een missie om Sita te bevrijden. Banker toont zich een geniaal filmisch schrijver bij Hanumans beproevingen in de witte toren van Ravana. Al is het afsluitende bloedbad misschien te veel van het goede voor de lezers met een zwakke maag. In dergelijke passages steekt toch Banker de SF- en horrorfan de kop op. Daarnaast blijft het een groot genot om te lezen hoe Supanakha, de Mata Hari onder de rakshasa's, haar hedonistische kunsten in de strijd werpt.
Nog één boek te gaan en dan is dit mythologisch feest ten einde, maar gelukkig verschijnt dit jaar het eerste deel van Bankers SF-reeks The Ganesa Sequence. Ik kan haast niet wachten.

Capote (2005)

Op de middelbare school heb ik In Cold Blood van Truman Capote gelezen voor mijn boekenlijst Engels. Een briljante non-fictie roman over een gruwelijke moord op een gezin in een slaapstadje van Kansas. Het boek is me altijd bijgebleven, ook mede door de meesterlijke verfilming In Cold Blood uit 1967 die ik later heb gezien.
Interessant dus om na al die jaren in Capote de moordzaak belicht te zien vanuit het oogpunt van schrijver Truman Capote. De film is een zorgvuldig opgebouwde karakterstudie waarin we Capote tijdens de jarenlange gesprekken met een van de moordenaars, Perry Smith, verstrikt zien raken in het web dat hij spint om achter de ware toedracht van de meervoudige moord te komen. Je weet soms niet waar de manipulator Capote ophoudt en de voelende mens achter het masker begint. Dat maakt de sublieme vertolking van Philip Seymour Hoffman fascinerend om naar te kijken, en daarmee ook de film. Al na enige minuten ben je de geaffecteerde excentriciteit van Capote de schrijver vergeten en sijpelt het verhaal in koelen bloede onder je huid. Mooi gedaan.

Trailer Capote

Crying Ladies (2003)

De Filippijnse cinema is voor mij nog grotendeels onbekend. Onterecht, zo blijkt uit Crying Ladies van Mark Meily. Een sympathieke en hartverwarmende feelgoodmovie over drie vriendinnen die aan lager wal zijn geraakt. Zo moet Stella na een jaartje celstraf haar leven en relatie met zoontje Bong opnieuw opbouwen; Rhoda droomt nog altijd van een carrière als beroemd actrice nadat ze ooit als figurante heeft opgetreden in de film Darna and the Giants, maar nu speelt ze alleen nog een toverkol in het spookhuis op de kermis; en Choleng werkt in een weeshuis en ligt regelmatig met de man van haar beste vriendin tussen de lakens. De vriendinnen vatten nieuwe moed als ze worden ingehuurd als klaagvrouwen bij een Chinese wake en begrafenis.
Crying Ladies wordt in feite gedragen door de prachtige rol van Sharon Cuneta als Stella. En wat zo vaak lijkt te mislukken in feelgoodmovies uit Hollywood lukt Meily wel: de lichtvoetige toon (er valt heel wat te glimlachen) wordt moeiteloos vermengd met ontroerende momenten die vaak fraai en origineel in beeld worden gebracht. Vooral de wachtscène met Stella en haar zoontje, en een tijd wegtikkende klok, is magnifiek gedaan. Helaas zat er voor deze Filippijnse Oscar-inzending geen nominatie in, maar het is zeker de moeite waard om de dames ook in je thuisbioscoop te laten huilen.

Website Crying Ladies

Deadbirds (2004)

Lowbudget griezelwestern gesitueerd in de nadagen van de Amerikaanse Burgeroorlog. Een stel bankrovers brengt de nacht door in een oud landhuis waar het niet pluis is. Zo'n spookhuis blijft een beproefd concept voor jonge filmmakers zonder een zak vol studiogeld om te tonen wat ze in hun mars hebben. In dit geval is Deadbirds het lange speelfilmdebuut van Alex Turner. Al zorgt het acteursensemble niet echt voor vuurwerk, toch een aardig griezeluitje met veel sfeer en een paar zeer effectieve BOE-momenten. Een deel van de film werd opgenomen op de oude sets van Tim Burtons Big Fish.

Trailer Deadbirds